Likwidacja działalności gospodarczej a zwrot ulgi na kasę

Jeden ze znanych publicystów ekonomicznych wyraził opinię, iż ulga na kasę fiskalną jest swoistą premią za użytkowanie tego urządzenia zgodnie z przepisami. Tylko tak można bowiem uzasadnić stanowisko Ministra Finansów, iż przedsiębiorca, który zapomni o przeprowadzeniu obowiązkowego przeglądu technicznego kasy, musi zwrócić fiskusowi całą ulgę razem z odsetkami (czyli oddać więcej, aniżeli otrzymał!).

 

Warto jednak wiedzieć, iż sytuacji, które mogą stać się dla fiskusa pretekstem do odebrania nam ulgi, jest o wiele więcej, zaś niektóre z nich mogą stanowić dla czytelnika prawdziwą niespodziankę. Zacznijmy jednak od omówienia przypadków najbardziej oczywistych i wzbudzających najmniejsze kontrowersje. Otóż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących, ulgę są zobowiązani zwrócić również podatnicy, którzy w okresie trzech lat od dnia rozpoczęcia ewidencjonowania obrotów na kasie:
  • wyrejestrowali działalność gospodarczą,
  • ogłosili upadłość,
  • dokonali sprzedaży przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału),
  • dokonali odliczenia z naruszeniem warunków, zgodnie z którymi zwrot taki powinien zostać dokonany (określonych w § 7 i 8 rozporządzenia),
  • w stosunku do których nastąpiło rozpoczęcie postępowania likwidacyjnego.

 

O ile trudno mieć zastrzeżenia do powyższego zapisu, który precyzyjnie wskazuje sytuacje skutkujące odebraniem ulgi, o tyle opisane niżej przypadki mogą być dla czytelników dość zaskakujące.
Przykład 1: Pan Jan w wyniku pożaru sklepu musiał zakupić nową kasę rejestrującą – stare urządzenie uległo bowiem stopieniu i nie nadawało się praktycznie do dalszego użytku. Ponieważ wymienił kasę przed upływem trzech lat od jej zarejestrowania, urząd skarbowy zażądał zwrotu ulgi.

 

Przykład 2. Pan Andrzej stracił kasę w wyniku kradzieży. Zgodnie z przepisami zgłosił ten fakt fiskusowi i niecierpliwie czekał na wynik prowadzonego przez policję śledztwa. Niestety, starej kasy fiskalnej nigdy nie odnaleziono i pan Andrzej był zmuszony kupić nowe urządzenie. Ku swojemu zdumieniu otrzymał od urzędu skarbowego wiadomość, iż powinien zwrócić ulgę na kasę.

 

Przykład 3. Po siedmiu miesiącach użytkowania nowej kasy doszło do poważnej awarii modułu fiskalnego. Pan Piotr zgłosił usterkę do serwisanta w ramach serwisu gwarancyjnego i prowadził sprzedaż na kasie rezerwowej. Okazało się jednak, iż awarii nie dało się usunąć i producent zaproponował panu Piotrowi wymianę zepsutej kasy na nowy egzemplarz. Podczas rejestracji kolejnego urządzenia w urzędzie skarbowym, pan Piotr uzyskał od pani w okienku informację, iż zgodnie z przepisami musi zwrócić ulgę, którą otrzymał za zakup urządzenia.

 

Przykład 4.  Podczas kontroli skarbowej pan Józef został zapytany o losy kasy fiskalnej, którą zarejestrował półtora roku wcześniej, lecz której od siedmiu miesięcy w ogóle nie używał. Pan Józef wyjaśnił, iż zrezygnował z wynajmowania sklepu i aktualnie nie prowadzi sprzedaży detalicznej. Od siedmiu miesięcy wykonuje usługi wyłącznie dla podmiotów gospodarczych i dokumentuje każdą sprzedaż za pomocą faktur. Nie chce jednak wyrejestrować kasy, ponieważ uważa, że może mu się jeszcze kiedyś w przyszłości przydać (na razie szuka nowej lokalizacji sklepu). Pan Józef był szczerze zaskoczony informacją, iż powinien oddać fiskusowi całą kwotę refundacji.
 

 

„Trwałe zaprzestanie użytkowania” – czyli jak stracić ulgę z nie swojej winy
We wszystkich opisanych wcześniej przypadkach doszło do sytuacji, którą urząd skarbowy definiuje jako „trwałe zaprzestanie użytkowania urządzenia” i którą traktuje jako pretekst do odebrania ulgi. Przy czym określenie to jest na tyle pojemne i enigmatyczne, iż może być odnoszone do wielu różnych sytuacji (także tych, na które podatnik nie miał żadnego wpływu, gdyż były wynikiem niezawinionych przez niego okoliczności). Warto więc pamiętać, iż każde zaprzestanie ewidencjonowania obrotów przy zastosowaniu kasy fiskalnej posiadające trwały i nieodwracalny charakter – może doprowadzić do utraty ulgi.
Stanowisko fiskusa w tej kwestii najlepiej oddaje decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 13 października 2006 roku (nr PI/443-33/06/Z/09). Możemy w niej przeczytać, iż (…) termin „zaprzestanie użytkowania” nie został zdefiniowany w rkr ani też w uptu, zatem należy odwołać się do definicji określonej o słowniku języka polskiego. Zgodnie z tym słownikiem wyraz „używać” oznacza posłużyć się czymś, zastosować coś jako środek, narzędzie. Natomiast wyrażenie „zaprzestać” oznacza przerwać jakąś czynność, zaniechać robienia czegoś. Jak wynika z powyższej definicji, termin „zaprzestanie użytkowania” odzwierciedla sytuację, w jakiej znajduje się wnioskujący, bez względu na to, czy zaprzestanie użytkowania było wynikiem nieumyślnego zdarzenia losowego, czy też wynikało bezpośrednio z zaplanowanego działania”.
Reasumując, każdy przedsiębiorca, który przez jakiś czas nie używa kasy, może zostać poproszony o zwrócenie ulgi. Niestety, w żadnym akcie prawnym nie znajdziemy podpowiedzi, jak długi według fiskusa musi być okres przestoju – rok? Pół roku? Pięć miesięcy? Półtora miesiąca? Kiedy mamy do czynienia z czasowym wyłączeniem kasy z czynności ewidencjonowania, a kiedy – już z „trwałym zaprzestaniem” jej użytkowania? Te wątpliwości interpretacyjne są udziałem zwłaszcza tych podatników, którzy noszą się z zamiarem zawieszenia firmy i nie wiedzą, jak w takim przypadku zareaguje ich urząd skarbowy.

 

Praktyczne wskazówki:
 1. Zgodnie z interpretacją Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2011 r. (sygnatura akt ITPP1/443-1247/10/AJ), naprawa gwarancyjna polegająca na wymianie modułu fiskalnego nie powoduje konieczności zwrotu ulgi na nabycie kasy fiskalnej. Dlatego jeśli producent zaproponuje nam wymianę uszkodzonego egzemplarza na nowy model – upierajmy się raczej przy naprawie.
2. Jeżeli mamy zamiar zawiesić na jakiś czas działalność gospodarczą, wystąpmy z pytaniem do naczelnika właściwego urzędu skarbowego, jak długo możemy nie używać kasy bez konieczności zwrotu ulgi. Nie pytajmy ustnie – decyzja powinna być sporządzona na piśmie.
3. Konieczność zwrotu ulgi nie występuje w wyniku czasowego zaprzestania używania kasy. Do takich sytuacji fiskus zalicza awarie urządzenia. Jeśli więc np. oddajemy kasę na jakiś czas do serwisu, jest to klasyfikowane przez urzędy skarbowe jako chwilowe wyłączenie z czynności ewidencjonowania.